<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0563"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 563 般若心经请益说</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 563 般若心经请益说</title> <author>淸 道霈说</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">563</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经请益说</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:10"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0909b" n="0909b"/> <lb ed="X" n="0909b01"/> <lb ed="X" n="0909b02"/><cb:docNumber>No. 563</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0909b03"/><lb ed="R042" n="0032a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波罗蜜多心经请益说</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0909b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若波罗蜜多心经请益说</cb:mulu> <lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R042" n="0032a02"/><byline cb:type="author">鼓山沙门 道霈 说</byline> <lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R042" n="0032a03"/><byline cb:type="other">弟子 <note place="inline">太光源深</note>等 同录</byline> <lb ed="X" n="0909b07"/><lb ed="R042" n="0032a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0909b0701">康熙庚戌腊月八日为诸戒子说戒毕次日室中 <lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R042" n="0032a05"/>方焚香静坐与空王老子打葛藤而孤月毒海玄 <lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R042" n="0032a06"/>印德光诸禅人扣关作礼请益心经大旨余陵凭 <lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R042" n="0032a07"/>应曰心经大旨照见五蕴皆空即了更说个甚么 <lb ed="X" n="0909b11"/><lb ed="R042" n="0032a08"/>众皆摒息默领余各令就座良久乃曰般若梵语 <lb ed="X" n="0909b12"/><lb ed="R042" n="0032a09"/>此翻智慧不云智慧而言般若者智慧轻薄乃世 <lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R042" n="0032a10"/>人之常称也般若尊重何也经云菩提萨埵依般 <lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R042" n="0032a11"/>若波罗蜜多故心无罣碍乃至究竟涅槃三世诸 <lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R042" n="0032a12"/><persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故得阿耨菩提是知般若不 <lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R042" n="0032a13"/>独菩萨所师亦为诸<persName>佛</persName>所师故尊重也然般若有 <lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R042" n="0032a14"/>三种一实相般若即真空心体二观照般若即心 <lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R042" n="0032a15"/>体上本有大智慧光明三文字般若即自心<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R042" n="0032a16"/>後得智中流出声名句文诠显自心若法若義浅 <lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R042" n="0032a17"/>深次第也行人若于实相体上起大智慧反照实 <lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R042" n="0032a18"/>相见实相<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b2101" n="0909b2101"/><anchor xml:id="beg0909b2101" n="0909b2101"/>已<anchor xml:id="end0909b2101"/>然後复照<persName>如来</persName>所演一切法義冥合 <lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R042" n="0032b01"/>自心无二无别是以自心为智灯烛经幽旨也若 <lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R042" n="0032b02"/>行人先由文字般若而发起观照由观照而洞见 <lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R042" n="0032b03"/>实相是以古教为明镜照见自心也二者各随根 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0909c" n="0909c"/> <lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R042" n="0032b04"/>异非法有定相也波罗蜜多此翻彼岸到西方语 <lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R042" n="0032b05"/>倒若顺此方文势应云到彼岸此乃般若功能谓 <lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R042" n="0032b06"/>由智慧故到彼岸也彼岸对此岸而言所云到者 <lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R042" n="0032b07"/>但照见此岸本空此岸即是彼岸非别有彼岸可 <lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R042" n="0032b08"/>到也然般若又有二种一共二不共若依共般若 <lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R042" n="0032b09"/>声闻以苦集二谛为此岸道谛为舟航灭谛为彼 <lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R042" n="0032b10"/>岸是声闻智慧到彼岸也缘觉以十二因缘三世 <lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R042" n="0032b11"/>流转循环无尽为此岸观智为舟航缘生性空即 <lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R042" n="0032b12"/>寂灭相为彼岸是缘觉智慧到彼岸也菩萨以六 <lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R042" n="0032b13"/>蔽为此岸六度为舟航<persName>佛</persName>果为彼岸是权乘菩萨 <lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R042" n="0032b14"/>智慧到彼岸也若依不共般若总以凡夫蕴处界 <lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R042" n="0032b15"/>及三乘圣贤所修所证为此岸以观照般若为舟 <lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R042" n="0032b16"/>航实相真空为彼岸此经智慧到彼岸即不共般 <lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R042" n="0032b17"/>若谓不共三乘人所说唯令大心凡夫于五蕴中 <lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R042" n="0032b18"/>直下顿见即蕴即空即空即蕴一空一切空而真 <lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R042" n="0033a01"/>空体上本无蕴处界及谛缘度等诸法是谓究竟 <lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R042" n="0033a02"/>智慧到彼岸也心者直指法体上云彼岸原非他 <lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R042" n="0033a03"/>物即一切群生本有真空心体是也诸般若中廣 <lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R042" n="0033a04"/>说空義而不云空即是心乃<persName>如来</persName>之密意唯此经 <lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R042" n="0033a05"/>直下指出分明显露更无覆藏谓此智慧所到彼 <lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R042" n="0033a06"/>岸非是别法即是当人本有真空心体也经即文 <lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R042" n="0033a07"/>字般若乃心<persName>佛</persName>所说能诠如上智慧到彼岸真空 <lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R042" n="0033a08"/>心体之義谓之为经具贯摄常法四義俱如常解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R042" n="0033a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0909c2401">观自在菩萨行深般若波罗蜜多时照见五蕴皆空 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910a" n="0910a"/> <lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R042" n="0033a10"/>度一切苦厄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R042" n="0033a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910a0201">此四句乃一经大纲犹诸经之发起序也初句擧 <lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R042" n="0033a12"/>能修之人次句显所修之法三句明所照见之理 <lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R042" n="0033a13"/>此理即深般若乃真空实相也四句验所断苦果 <lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R042" n="0033a14"/>擧苦业惑在其中矣初观自在者观谓能观之智 <lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R042" n="0033a15"/>即经中照字自在谓见理断惑即经中见蕴空而 <lb ed="X" n="0910a07"/><lb ed="R042" n="0033a16"/>度苦厄故受以自在之名菩萨如常解大心凡夫 <lb ed="X" n="0910a08"/><lb ed="R042" n="0033a17"/>即是其人也次行深般若波罗蜜多时者行即修 <lb ed="X" n="0910a09"/><lb ed="R042" n="0033a18"/>行深者对浅而言以是不共般若超出三乘故深 <lb ed="X" n="0910a10"/><lb ed="R042" n="0033b01"/>也时谓正当修般若之时即照见之非前後也三 <lb ed="X" n="0910a11"/><lb ed="R042" n="0033b02"/>照见五蕴皆空者照乃观照工夫即观照般若也 <lb ed="X" n="0910a12"/><lb ed="R042" n="0033b03"/>五蕴皆空乃所观理境即实相般若也见者以照 <lb ed="X" n="0910a13"/><lb ed="R042" n="0033b04"/>之既久豁然洞见五蕴缘生虽幻有其相而性本 <lb ed="X" n="0910a14"/><lb ed="R042" n="0033b05"/>空寂也四度一切苦厄者谓未见蕴空时认蕴为 <lb ed="X" n="0910a15"/><lb ed="R042" n="0033b06"/>实起惑造业苦报牵连相续不绝一见蕴空人法 <lb ed="X" n="0910a16"/><lb ed="R042" n="0033b07"/>俱丧无造业者无受报者一切苦厄如汤消冰故 <lb ed="X" n="0910a17"/><lb ed="R042" n="0033b08"/>云度也不唯度凡夫分段苦而三乘变易苦悉皆 <lb ed="X" n="0910a18"/><lb ed="R042" n="0033b09"/>度脱故云一切也此经所以为深般若者以其不 <lb ed="X" n="0910a19"/><lb ed="R042" n="0033b10"/>依三乘渐次修习唯令大心凡夫于五蕴中直下 <lb ed="X" n="0910a20"/><lb ed="R042" n="0033b11"/>顿见真空实相一切生死苦厄即时度脱直截痛 <lb ed="X" n="0910a21"/><lb ed="R042" n="0033b12"/>快莫逾于此读者毋忽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a22"/><lb ed="R042" n="0033b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910a2201">舍利子色不异空空不异色色即是空空即是色受 <lb ed="X" n="0910a23"/><lb ed="R042" n="0033b14"/>想行识亦复如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a24"/><lb ed="R042" n="0033b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910a2401">照见五蕴皆空一句释迦老子<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a2401" n="0910a2401"/><anchor xml:id="beg0910a2401" n="0910a2401"/>已<anchor xml:id="end0910a2401"/>劈腹剜心倾尽 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910b" n="0910b"/> <lb ed="X" n="0910b01"/><lb ed="R042" n="0033b16"/>无馀更复何说但蕴空之旨理会尤难毫厘有差 <lb ed="X" n="0910b02"/><lb ed="R042" n="0033b17"/>天地悬隔凡夫著有二乘耽空地前空乱意菩萨 <lb ed="X" n="0910b03"/><lb ed="R042" n="0033b18"/>犹疑灭色取空或云空在色外或云空是物不能 <lb ed="X" n="0910b04"/><lb ed="R042" n="0034a01"/>克证真空心体故<persName>世尊</persName>呼舍利弗而宣明之舍利 <lb ed="X" n="0910b05"/><lb ed="R042" n="0034a02"/>弗乃<persName>如来</persName>大弟子智慧第一欲说大般若法须告 <lb ed="X" n="0910b06"/><lb ed="R042" n="0034a03"/>大智慧人苟非其人浪授何益所云照见五蕴皆 <lb ed="X" n="0910b07"/><lb ed="R042" n="0034a04"/>空者须知蕴之与空原非二物且擧色而言之色 <lb ed="X" n="0910b08"/><lb ed="R042" n="0034a05"/>者即真空中幻出何异于空空者即幻色之空何 <lb ed="X" n="0910b09"/><lb ed="R042" n="0034a06"/>异于色然云不异犹似两物相比而云不异恐迷 <lb ed="X" n="0910b10"/><lb ed="R042" n="0034a07"/>者依然看作两橛故又反复申明云幻色擧体即 <lb ed="X" n="0910b11"/><lb ed="R042" n="0034a08"/>是真空真空擧体即是幻色如波即水金即器原 <lb ed="X" n="0910b12"/><lb ed="R042" n="0034a09"/>非两物只是一法也色法既尔受等四蕴亦然故 <lb ed="X" n="0910b13"/><lb ed="R042" n="0034a10"/>云亦复如是此中虽唯擧五蕴而根尘识谛缘度 <lb ed="X" n="0910b14"/><lb ed="R042" n="0034a11"/>及<persName>佛</persName>果菩提乃至八十一科皆在其中故大般若 <lb ed="X" n="0910b15"/><lb ed="R042" n="0034a12"/>云一切智智淸净无二无二分无别无断故志公 <lb ed="X" n="0910b16"/><lb ed="R042" n="0034a13"/>和尙云以我身空诸法空千品万类悉皆同而寿 <lb ed="X" n="0910b17"/><lb ed="R042" n="0034a14"/>昌无明师翁亦云色即是空空即是色受想行识 <lb ed="X" n="0910b18"/><lb ed="R042" n="0034a15"/>亦复如是空即心也色受想行识亦心也所以凡 <lb ed="X" n="0910b19"/><lb ed="R042" n="0034a16"/>所见色皆是见心首楞严云一切世间诸所有物 <lb ed="X" n="0910b20"/><lb ed="R042" n="0034a17"/>皆菩提妙明心体此心一悟无色无受想行识无 <lb ed="X" n="0910b21"/><lb ed="R042" n="0034a18"/>眼耳鼻舌身意乃至无智亦无得一即一切一切 <lb ed="X" n="0910b22"/><lb ed="R042" n="0034b01"/>即一若能如是何虑不毕又被这老子一口道尽 <lb ed="X" n="0910b23"/><lb ed="R042" n="0034b02"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910b24"/><lb ed="R042" n="0034b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910b2401">舍利子是诸法空相不生不灭不垢不净不增不减。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0910c" n="0910c"/> <lb ed="X" n="0910c01"/><lb ed="R042" n="0034b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910c0101">上明即色即空意<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c0101" n="0910c0101"/><anchor xml:id="beg0910c0101" n="0910c0101"/>已<anchor xml:id="end0910c0101"/>玄极而<persName>世尊</persName>又呼舍利弗告 <lb ed="X" n="0910c02"/><lb ed="R042" n="0034b05"/>以诸法空相者欲发明真空之体令人深进彻法 <lb ed="X" n="0910c03"/><lb ed="R042" n="0034b06"/>源底也是诸法指上五蕴等诸法空相即五蕴等 <lb ed="X" n="0910c04"/><lb ed="R042" n="0034b07"/>空相空而言相者乃无相之相是诸法实相也生 <lb ed="X" n="0910c05"/><lb ed="R042" n="0034b08"/>灭等三对意谓五蕴空相本无有生云何有灭本 <lb ed="X" n="0910c06"/><lb ed="R042" n="0034b09"/>来不垢云何有净本不曾增云何有减不变不易 <lb ed="X" n="0910c07"/><lb ed="R042" n="0034b10"/>性相常然众生见诸法缘会而生缘散而灭迷之 <lb ed="X" n="0910c08"/><lb ed="R042" n="0034b11"/>则垢悟之则净在凡则增<note place="inline">谓五蕴炽盛</note>在圣则减者<note place="inline">谓五 <lb ed="X" n="0910c09"/><lb ed="R042" n="0034b12"/>蕴空</note>乃翳眼见空花而诸法空相中本来无有故皆 <lb ed="X" n="0910c10"/><lb ed="R042" n="0034b13"/>以不字不之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c11"/><lb ed="R042" n="0034b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0910c1101">是故空中无色无受想行识无眼耳鼻舌身意无色 <lb ed="X" n="0910c12"/><lb ed="R042" n="0034b15"/>声香味触法无眼界乃至无意识界无无明亦无无 <lb ed="X" n="0910c13"/><lb ed="R042" n="0034b16"/>明尽乃至无老死亦无老死尽无苦集灭道无智亦 <lb ed="X" n="0910c14"/><lb ed="R042" n="0034b17"/>无得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910c15"/><lb ed="R042" n="0034b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0910c1501">是故空中者承接上文而言上云诸法空相无生 <lb ed="X" n="0910c16"/><lb ed="R042" n="0035a01"/>灭垢净等以是之故空中本无色受想等无五蕴 <lb ed="X" n="0910c17"/><lb ed="R042" n="0035a02"/>也无眼耳等无六根也无色声等无六尘也根尘 <lb ed="X" n="0910c18"/><lb ed="R042" n="0035a03"/>合为十二处无眼界乃至无意识界无十八界也 <lb ed="X" n="0910c19"/><lb ed="R042" n="0035a04"/>此首擧眼根界而末擧意识界乃至二字含摄中 <lb ed="X" n="0910c20"/><lb ed="R042" n="0035a05"/>间十六界乃文之巧也<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c2001" n="0910c2001"/><anchor xml:id="beg0910c2001" n="0910c2001"/>已<anchor xml:id="end0910c2001"/>上蕴处界三科乃凡夫 <lb ed="X" n="0910c21"/><lb ed="R042" n="0035a06"/>法真空中本来无也无无明等无十二因缘也无 <lb ed="X" n="0910c22"/><lb ed="R042" n="0035a07"/>无明无流转法无无明尽无还灭法乃至无老死 <lb ed="X" n="0910c23"/><lb ed="R042" n="0035a08"/>二句亦然上句流转下句还灭也此中流转还灭 <lb ed="X" n="0910c24"/><lb ed="R042" n="0035a09"/>二门皆擧首尾二缘乃至二字赅摄中间行识名 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911a" n="0911a"/> <lb ed="X" n="0911a01"/><lb ed="R042" n="0035a10"/>色六入触受爱取有生等十缘此乃缘觉所修之 <lb ed="X" n="0911a02"/><lb ed="R042" n="0035a11"/>法真空中不唯无流转而还灭亦无也无苦集灭 <lb ed="X" n="0911a03"/><lb ed="R042" n="0035a12"/>道无四谛也苦集世间因果灭道出世间因果谓 <lb ed="X" n="0911a04"/><lb ed="R042" n="0035a13"/>知苦断集证灭修道乃声闻所修之法真空中不 <lb ed="X" n="0911a05"/><lb ed="R042" n="0035a14"/>唯无世间苦集而出世灭道亦无也无智亦无得 <lb ed="X" n="0911a06"/><lb ed="R042" n="0035a15"/>无菩萨法也智即能修六度之智以智修度故达 <lb ed="X" n="0911a07"/><lb ed="R042" n="0035a16"/>彼岸六度因也得即果也以修六度故得菩提涅 <lb ed="X" n="0911a08"/><lb ed="R042" n="0035a17"/>槃二果也真空中不唯无六度而菩提涅槃亦无 <lb ed="X" n="0911a09"/><lb ed="R042" n="0035a18"/>也夫无凡夫法无缘觉法无声闻法无菩萨与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0911a10"/><lb ed="R042" n="0035b01"/>法大般若云设有一法过于涅槃我亦说如梦幻 <lb ed="X" n="0911a11"/><lb ed="R042" n="0035b02"/>此其所以为深般若也六祖大师云本来无一物 <lb ed="X" n="0911a12"/><lb ed="R042" n="0035b03"/>何处惹尘埃永嘉云了了见无一物亦无人亦无 <lb ed="X" n="0911a13"/><lb ed="R042" n="0035b04"/><persName>佛</persName>大千沙界海中沤一切圣贤如电拂此離心意 <lb ed="X" n="0911a14"/><lb ed="R042" n="0035b05"/>识境界唯真智方能照见非言说可了也问曰上 <lb ed="X" n="0911a15"/><lb ed="R042" n="0035b06"/>云色即是空空即是色可谓圆且妙也乃又进舍 <lb ed="X" n="0911a16"/><lb ed="R042" n="0035b07"/>利弗而告以诸法空相云无生灭垢净无蕴处界 <lb ed="X" n="0911a17"/><lb ed="R042" n="0035b08"/>谛缘度等诸法得无似撥去诸缘而取色外之空 <lb ed="X" n="0911a18"/><lb ed="R042" n="0035b09"/>与上即色即空之旨相背戾乎答曰子不达真空 <lb ed="X" n="0911a19"/><lb ed="R042" n="0035b10"/>也何者盖蕴等乃一期幻缘空乃究竟实际蕴等 <lb ed="X" n="0911a20"/><lb ed="R042" n="0035b11"/>生于空中譬如片雲点太淸裡虽太淸的体是雲 <lb ed="X" n="0911a21"/><lb ed="R042" n="0035b12"/>雲当体即是太淸而太淸究竟淸净岂受点染乎 <lb ed="X" n="0911a22"/><lb ed="R042" n="0035b13"/>雲居膺禅师云如人头头上了物物上通只唤作 <lb ed="X" n="0911a23"/><lb ed="R042" n="0035b14"/>了事人终不唤作尊贵将知尊贵一路自别噫可 <lb ed="X" n="0911a24"/><lb ed="R042" n="0035b15"/>为智者道也虽然维摩诘经云若见无为入正位 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911b" n="0911b"/> <lb ed="X" n="0911b01"/><lb ed="R042" n="0035b16"/>者不能复发阿耨多罗三藐三菩提心所以大智 <lb ed="X" n="0911b02"/><lb ed="R042" n="0035b17"/>之士虽至此而不作证何者此是学位非证位也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b03"/><lb ed="R042" n="0035b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0911b0301">以无所得故菩提萨埵依般若波罗蜜多故心无罣 <lb ed="X" n="0911b04"/><lb ed="R042" n="0036a01"/>碍无罣碍故无有恐怖远離顚倒梦想究竟涅槃三 <lb ed="X" n="0911b05"/><lb ed="R042" n="0036a02"/>世诸<persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0911b06"/><lb ed="R042" n="0036a03"/>提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911b07"/><lb ed="R042" n="0036a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0911b0701">此一节乃学般若菩萨转位就功为法门之大关 <lb ed="X" n="0911b08"/><lb ed="R042" n="0036a05"/>棙不可不知以者由也无所得者即无智无得也 <lb ed="X" n="0911b09"/><lb ed="R042" n="0036a06"/>故者起後之辞若未到此无所得之地只是博地 <lb ed="X" n="0911b10"/><lb ed="R042" n="0036a07"/>凡夫苟至此而便作证则堕二乘窠臼唯大心凡 <lb ed="X" n="0911b11"/><lb ed="R042" n="0036a08"/>夫亲至无所得之地而即于那边转身用无所得 <lb ed="X" n="0911b12"/><lb ed="R042" n="0036a09"/>而为方便入世出世即事即理了无罣碍无生处 <lb ed="X" n="0911b13"/><lb ed="R042" n="0036a10"/>度生而究竟无生可度无<persName>佛</persName>处作<persName>佛</persName>而究竟无<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0911b14"/><lb ed="R042" n="0036a11"/>可成圆满菩提归无所得此所谓世出世间勝丈 <lb ed="X" n="0911b15"/><lb ed="R042" n="0036a12"/>夫即菩萨诸<persName>佛</persName>是也菩提萨埵乃具足梵语今略 <lb ed="X" n="0911b16"/><lb ed="R042" n="0036a13"/>去提埵二字而但云菩萨盖顺此方文势也依般 <lb ed="X" n="0911b17"/><lb ed="R042" n="0036a14"/>若波罗蜜多故心无罣碍者依者遵用也般若波 <lb ed="X" n="0911b18"/><lb ed="R042" n="0036a15"/>罗蜜多即无所得也心无罣碍者回真入俗权实 <lb ed="X" n="0911b19"/><lb ed="R042" n="0036a16"/>双流事理幷运者也大般若经云如金翅鸟飞腾 <lb ed="X" n="0911b20"/><lb ed="R042" n="0036a17"/>虚空自在翱翔久不堕落虽依于空戏而不據空 <lb ed="X" n="0911b21"/><lb ed="R042" n="0036a18"/>亦不为空之所碍夫依空而不據空则不尽有为 <lb ed="X" n="0911b22"/><lb ed="R042" n="0036b01"/>不住无为也不为空所碍则不为有碍可知花严 <lb ed="X" n="0911b23"/><lb ed="R042" n="0036b02"/>所谓甚深无碍智是也若未得此智居空空碍涉 <lb ed="X" n="0911b24"/><lb ed="R042" n="0036b03"/>有有碍以有碍故便生恐怖恐怖有五一不活怖 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0911c" n="0911c"/> <lb ed="X" n="0911c01"/><lb ed="R042" n="0036b04"/>二恶名怖三死怖四堕恶道怖五大众威德怖以 <lb ed="X" n="0911c02"/><lb ed="R042" n="0036b05"/>有怖故便起顚倒梦想无中见有有中见无妄兴 <lb ed="X" n="0911c03"/><lb ed="R042" n="0036b06"/>苦乐生顚倒见以得此无所得般若故则心无罣 <lb ed="X" n="0911c04"/><lb ed="R042" n="0036b07"/>碍无恐怖離顚倒梦想而证究竟涅槃涅槃此翻 <lb ed="X" n="0911c05"/><lb ed="R042" n="0036b08"/>圆寂谓德无不备障无不尽乃诸<persName>佛</persName>之断果也三 <lb ed="X" n="0911c06"/><lb ed="R042" n="0036b09"/>世诸<persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0911c07"/><lb ed="R042" n="0036b10"/>菩提者谓不独菩萨依之而究竟涅槃诸<persName>佛</persName>亦依 <lb ed="X" n="0911c08"/><lb ed="R042" n="0036b11"/>之而得菩提也阿云无耨多罗云上三藐云正等 <lb ed="X" n="0911c09"/><lb ed="R042" n="0036b12"/>三菩提云正觉乃诸<persName>佛</persName>之智果也菩提萨埵乃三 <lb ed="X" n="0911c10"/><lb ed="R042" n="0036b13"/>世诸<persName>佛</persName>之因擧因验果也三世诸<persName>佛</persName>乃菩提萨埵 <lb ed="X" n="0911c11"/><lb ed="R042" n="0036b14"/>之果擧果验因也菩提涅槃各擧一种互相赅摄 <lb ed="X" n="0911c12"/><lb ed="R042" n="0036b15"/>至此果满因圆究竟穷极方始克证何者此是证 <lb ed="X" n="0911c13"/><lb ed="R042" n="0036b16"/>位非学位也二者皆依般若无得之功也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c14"/><lb ed="R042" n="0036b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0911c1401">故知般若波罗蜜多是大神咒是大明咒是无上咒 <lb ed="X" n="0911c15"/><lb ed="R042" n="0036b18"/>是无等等咒能除一切苦真实不虚故说般若波罗 <lb ed="X" n="0911c16"/><lb ed="R042" n="0037a01"/>蜜多咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0911c17"/><lb ed="R042" n="0037a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0911c1701">故知者承接上云诸<persName>佛</persName>菩萨皆依般若得智断二 <lb ed="X" n="0911c18"/><lb ed="R042" n="0037a03"/>果以此故知般若是大神咒等神者不可思议能 <lb ed="X" n="0911c19"/><lb ed="R042" n="0037a04"/>证烦恼为菩提证生死为涅槃非神乎能照见五 <lb ed="X" n="0911c20"/><lb ed="R042" n="0037a05"/>蕴皆空非明乎为诸<persName>佛</persName>之所师寧有上乎凡夫三 <lb ed="X" n="0911c21"/><lb ed="R042" n="0037a06"/>乘<persName>佛</persName>果虽无与等而能等为凡夫三乘<persName>佛</persName>果所依 <lb ed="X" n="0911c22"/><lb ed="R042" n="0037a07"/>止非无等等乎上云般若此云咒者显密之称也 <lb ed="X" n="0911c23"/><lb ed="R042" n="0037a08"/>咒即般若般若即咒显密圆通不可思议故极其 <lb ed="X" n="0911c24"/><lb ed="R042" n="0037a09"/>功力而申赞之能除一切苦真实不虚者有二義 <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0912a" n="0912a"/> <lb ed="X" n="0912a01"/><lb ed="R042" n="0037a10"/>一约法真实不虚即般若能照见蕴空度一切苦 <lb ed="X" n="0912a02"/><lb ed="R042" n="0037a11"/>厄二约人真实不虚即<persName>世尊</persName>说法言无虚妄故叮 <lb ed="X" n="0912a03"/><lb ed="R042" n="0037a12"/>咛告诫令人谛信勿疑依之修行决不相赚也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a04"/><lb ed="R042" n="0037a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0912a0401">即说咒曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0912a0405" cb:place="inline">揭谛揭谛波罗揭谛波罗僧揭谛菩提萨 <lb ed="X" n="0912a05"/><lb ed="R042" n="0037a14"/>婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R042" n="0037a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0912a0601">此正说咒辞咒者诸<persName>佛</persName>心法不可思议诸天鬼神 <lb ed="X" n="0912a07"/><lb ed="R042" n="0037a16"/>悉皆敬奉犹诸经之流通也若善持之则观智益 <lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R042" n="0037a17"/>明功力益验上显说般若此密说般若显以慧通 <lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R042" n="0037a18"/>密以定入定慧圆明立臻彼岸矣孤月毒海玄印 <lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R042" n="0037b01"/>德光诸禅人欢喜踊跃得未曾有合掌称颂作礼 <lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R042" n="0037b02"/>而去余亦嗒然忘言矣次日诸禅人同录其说呈 <lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R042" n="0037b03"/>览且将谋灾木以公诸人人余嘉其志乃为厘正 <lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R042" n="0037b04"/>而归之遂名其说曰请益云。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R042" n="0037b05"/> <lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R042" n="0037b06"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">附補喩弥陀集般若心经句为颂</cb:mulu><head>附補喩弥陀集般若心经句为颂<note place="inline">有引</note></head> <lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R042" n="0037b07"/><p xml:id="pX26p0912a1601">宋杭州净思律师俗姓喩善画弥陀杨无为以喩 <lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R042" n="0037b08"/>弥陀称之尝集心经句为颂今亡矣乃窃取其意 <lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R042" n="0037b09"/>而補之。</p> <lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R042" n="0037b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX26p0912a1901"><l>自在行深般若时</l><l>照见蕴空度苦厄</l> <lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R042" n="0037b11"/><l>不异色空即色空</l><l>受想行识亦如是</l> <lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R042" n="0037b12"/><l>身子欲知法空相</l><l>生灭垢净了无有</l> <lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R042" n="0037b13"/><l>是故空中阴界无</l><l>谛缘度亦不可得</l> <lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R042" n="0037b14"/><l>以无得故得菩提</l><l>般若神明无上力</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R042" n="0037b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波罗蜜多心经请益说<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> <pb ed="X" xml:id="X26.0563.0912b" n="0912b"/> <lb ed="X" n="0912b01"/> <lb ed="X" n="0912b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 563-A 般若心经指掌请益说合刻<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 563-A <lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R042" n="0038a01"/> 般若心经指掌请益说合刻<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0912b04"/> <lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R042" n="0038a02"/><p xml:id="pX26p0912b0501">古今疏心经者不为不多然求其好疏不可得 永 <lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R042" n="0038a03"/>觉大师以天纵知见为此指掌光前绝後独揭崭新 <lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R042" n="0038a04"/>日月其子 为霖禅师著请益说一篇探赜钓深说 <lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R042" n="0038a05"/>破他人说不到处余视此二注稀有如优昙花不敢 <lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R042" n="0038a06"/>辄擅其美刊行于世以贻後学若有英灵衲僧悟空 <lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R042" n="0038a07"/>华之无蔕知玄珠之有光庶幾不辜他说经作注之 <lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R042" n="0038a08"/>心矣。</p> <lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R042" n="0038a09"/><p xml:id="pX26p0912b1201">贞享岁次丁卯季夏十八日萨州福昌住持觉海叟 <lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R042" n="0038a10"/>澄圆谨题</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0909b2101" to="#end0909b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a2401" to="#end0910a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910c0101" to="#end0910c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910c2001" to="#end0910c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0909b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>